November 27, 2020

Գանձակի հայ ազգաբնակության զինաթափումը

  • by Archives.am
  • 2 Years ago
  • 0

Մշակ, 19 հունիսի, 1918թ., թիվ 115

(Անդրկովկասի Հեռագրական Գործակալություն)

ԹԻՖԼԻՍ, 18 հունիսի.— Անդրկովկասի Հեռագրական գործակալության հատուկ թղթակիցը Բաքվի ճանապարհից հայտնում է.

Հունիսի 14-ին Գանձակում շարունակվեց հայ ազգաբնակության զինաթափությունը քաղաքի երկու մասերում տեղավորված թուրք զորքերի ձեռքով: Հայերը, Նուրի փաշայի առաջարկությամբ, հանձնում էին զենքերը իրենց ազգային կոմիտեին կից գտնվող առանձին մասնաժողովին, որը իր հերթին զենքը հանձնում էր թուրքաց զորահրամանատարությանը: Հայ ազգային կոմիտեի մուտքի մոտ ծածանվում են թուրքական դրոշակները, որ բարձրացրեց ասկյարների առաջին խմբով հայկական քաղաքամասը մտած թուրք կապիտանը:

Փողոցներում երգում էին թուրք զինվոր-պահակները: Նուրի փաշայի թույլտվությամբ հրացանները թողնված են արտաքին պաշտպանությունը կրող հայկական միլիցիային միայն:

Այսօր հայկական փողոցներով անցնում էր առանձին սուրհանդակ, որ Նուրի փաշայի անունից հրավիրում էր հայերին անվախ երևալ քաղաքի թուրքական մասում: Հայերը խմբերով ասկյարների հսկողությամբ այցելում էին թուրքական բազարը և նույն հսկողության տակ վերադառնում էին իրենց թաղամասը: Հայերի տրամադրությունը ճնշված է, հուզալի ու ընկճված:

Հունիսի 15-ին Ա.Հ.Գ. թղթակցին հաջողվեց պարզել հայերին զինաթափ անելու հետևյալ մանրամասնությունները: Նուրի փաշայի կարգադրությամբ թուրք զորքերը արտիլերիայով հունիսի 11-ին շրջապատեցին Գանձակի հայկական մասը լեռնային կողմից: Գիշերով կատարված այս պաշարումը բոլորովին անսպասելի էր հայերի համար: Հայկական ինքնապաշտպանության պետի կարգադրությամբ հայկական առանձին բատալիոնը և բոլոր զինված զորախմբերը գրավեցին ռազմական դրություն: Նուրի փաշան ազգային կոմիտեին հանձնեց վերջնագիր՝ հանձնել մի ամբողջ օրվա ընթացքում բոլոր զենքը: Այդ ժամանակամիջոցը կոմիտեի խնդիրքով երկարվեց սկզբում մի քանի ժամով, իսկ հետո դարձյալ մի ամբողջ օրով: Գիշերը բոլոր հայ տներում անցավ հուզմունքով: Կողմերի միջև տեղի էր ունենում պարբերական հրացանաձգություն:

Խորհրդակցությունից հետո հայերը վճռեցին պատգամավորություն ուղարկել հատուկ նպատակով համոզվելու, թե արդյոք զինաթափ լինելու պահանջը իսկապե՞ս բխում է թուրքաց կառավարության զորքերի կողմից: Պատգամավորները համոզվեցին դրա մեջ և ժողովրդական միտինգում առաջարկեցին, հնազանդվելով ողբերգական անհրաժեշտությանը, կատարել թուրքաց զորահրամանատարի պահանջը:

Թուրքերի հետ կռվելու կողմնակից հայերը իրենց հրացաններով բարձրացան լեռները, մի քանի տեղ ճեղքելով թուրքական զորաշղթաները:

Հունիսի 13-ին սկսվեց զենքերի հանձնումը, որ թուրքերը ֆուրգոններով տանում էին քաղաքի թուրքական մասը:

Գանձակը լիքն է թուրք զինվորներով և օֆիցերներով, որոնք անտես են առնում մահմեդական զորաբանակը ռուս օֆիցերներին: Խանութներում և սրճարաններում թուրք օֆիցերները վճարում են Նիկոլաևյան 100 ռուբլիանոցներով կամ թղթի լիրաներով, հաշվելով ամեն մեկը 100ռ., որ համապատասխան է ռուսական ռուբլին 8 կոպեկի իջեցնելուն:

Հունիսի 12-ին հայերի և թուրքերի միջև տեղի ունեցած հրացանաձգության ժամանակ ողբերգական մահով զոհվեց գիմնազիայի վերատեսուչ Բոգոլեպովը, որ սպանվեց իր տան պատշգամբի վրա: Դեպի սպանվածը նետված նրա կինը վիրավորվեց մահացու կերպով և մի քանի ժամ հետո վախճանվեց:

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
Previous «
Next »

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Categories

Archives